Nu gratis wereldwijd te downloaden, als protest tegen censuur
Het énige Nederlandse boek dat een volledig boekverbod overwon:
Nu gratis wereldwijd te downloaden, als protest tegen censuur
Een generaal met drie sterren op de mouw die een privéspion laat neuzen binnen een civiel bedrijf. En niet de eerste de beste: zijn eigen vrouw.
Een stammenstrijd binnen de Militaire Inlichtingendienst, waar argeloze burgers de dupe van worden. Dat verwacht je in een totalitaire staat,
niet in ons polderland. Toch is dit wat Edwin Giltay meemaakte – hij schreef er op levendige wijze De doofpotgeneraal over.
In dit boek doet hij verslag van het nogal doorzichtige optreden van geheim agenten bij de internetprovider waar hij werkte.
Aanvankelijk trachtte een agente Giltay er te rekruteren als militair analist. Maar gelijktijdig werden háár gangen nagegaan.
De inzet van deze krachtmeting binnen Defensie: het beruchte fotorolletje van Srebrenica – mét daarop foto’s
van oorlogsmisdrijven. De recruiter die Giltay had benaderd, wilde publiek maken dat de foto’s allerminst waren mislukt. En laat
dát nu de positie van een driesterrengeneraal hebben ondermijnd.
De doofpotgeneraal is de weerslag van dit spionageschandaal en dient als getuigenis van hoe deze geheime cover-upoperatie volledig uit de
hand liep. Niettemin werd Giltay in reactie op de affaire door de minister van Defensie valselijk gepsychiatriseerd en werd zijn boek wegens
bezwaren uit de militaire inlichtingenhoek door de rechter verboden. Het Gerechtshof Den Haag oordeelde echter dat er geen twijfel bestaat over de zorgvuldigheid
en herriep het verbod. Bovendien onderschreef het Hof het belang ervan voor het maatschappelijk debat over Srebrenica.
Al deze ontwikkelingen staan beschreven in de gratis PDF van de derde, geactualiseerde druk.
Download
en verspreid hem vrijelijk – als eerbetoon aan de strijd tegen censuur.
De doofpotgeneraal, 3e herziene druk
Edwin Giltay | Nawoord Hans Laroes
Den Haag: 2025 | PDF: gratis download
304 pagina’s, met illustraties in kleur
Tallinn, Estland, 2024 — Edwin Giltay lanceert de gratis Engelse editie van zijn “verboden” boek in het Banned Books Museum. Tijdens zijn toespraak raakt hij zichtbaar geëmotioneerd wanneer hij spreekt over de Srebrenica-genocide die Nederlandse militairen niet voorkwamen.
Tijdlijn
2014
Publicatie
2015
Gecensureerd
2016
Verbod opgeheven
2024
Engelse editie
2025
Steun uit techwereld
Tallinn, Estland, 2024 — Edwin Giltay lanceert de gratis Engelse editie van zijn “verboden” boekDe doofpotgeneraal in het Banned Books Museum. Tijdens zijn toespraak raakt hij zichtbaar geëmotioneerd wanneer hij spreekt over de Srebrenica-genocide die Nederlandse militairen niet voorkwamen.
Waarom deze internationale editie zo belangrijk is
Deze zaak is geen afgesloten hoofdstuk. Ze heeft mondiaal media-aandacht gekregen en raakt de kern van een functionerende democratie:
•
Voor de geschiedenis:
Het boek diende als bewijsstuk in de rechtszaak van de Moeders van Srebrenica tegen de Nederlandse Staat en droeg bij aan het arrest van de Hoge Raad waarin Nederland gedeeltelijk aansprakelijk werd gesteld voor de dood van ongeveer 350 slachtoffers van genocide.
•
Voor de persvrijheid:
Met gerechtelijke lof voor de nauwkeurigheid vestigde De doofpotgeneraal een wereldwijd uniek precedent: een volledig verbod opgeheven met expliciete rechterlijke validatie van de feitelijke inhoud.
•
Voor democratische integriteit:
Het legt institutionele karaktermoord bloot. Terwijl de minister van Justitie bevestigde dat het boek niet als nepnieuws wordt beschouwd, bestempelde de minister van Defensie de auteur als “volledig gestoord”. Deze bewering blijft online staan, ondanks weerlegging door eigen psychologen van Defensie, rechtbanken en de beschuldigster zelf. Elke erkenning hier ontkracht die aanval en herstelt de geloofwaardigheid die nodig is om de kernkwestie aan te pakken: verantwoording voor Srebrenica.
•
Voor staatsverantwoordelijkheid:
Deze zaak documenteert het draaiboek dat de Nederlandse Staat hanteert wanneer het wordt geconfronteerd met zijn donkerste mislukkingen: stilzwijgen, obstructie en karaktermoord. Het decennialange patroon van Defensie laat zien hoe staatsinstellingen zelfbehoud boven historische waarheid stellen. Om die cyclus te doorbreken is systematische documentatie en aanhoudende publieke druk nodig. Toch blijft het stil.
Nieuws
Een verbod opgeheven, een waarheid bevestigd
De gebeurtenissen in deze affaire zijn zo bizar dat ze zonder documentatie al snel de indruk kunnen wekken van paranoia. Dat is precies de reden waarom vrijwel elk feit hier verifieerbaar is.
Op 12 april 2016 wees het Gerechtshof Den Haag een baanbrekend arrest: het hief zowel het volledige verbod op De doofpotgeneraal op als het spreekverbod van de auteur. Maar het Hof ging verder dan louter herstel van de vrijheid van meningsuiting: het bevestigde expliciet de inhoud van het boek. “Er is geen twijfel over de nauwkeurigheid waarmee Edwin Giltay het heeft geschreven,” oordeelden de rechters. “Bovendien gaat het om zaken van maatschappelijk belang, zoals de Militaire Inlichtingendienst en het filmrolletje van Srebrenica”
(zie arrest ECLI:NL:GHDHA:2016:870).
Deze combinatie is uitzonderlijk zeldzaam. In tegenstelling tot vermaarde zaken als de Pentagon Papers of Spycatcher, waar verboden uitsluitend op grond van vrijheid van meningsuiting werden opgeheven, gingen de Nederlandse rechters een stap verder: zij prezen de zorgvuldigheid van de auteur. Zoals het Hof vaststelde, waren zelfs vermeende onjuistheden “onvoldoende om de zorgvuldigheid in twijfel te trekken waarmee Giltay te werk is gegaan bij het schrijven van het boek.” Het Banned Books Museum noemt dit “een zeer zeldzaam voorbeeld van een auteur die met succes een boekverbod heeft aangevochten”
(video).
In de Nederlandse rechtsgeschiedenis vormt dit een uniek precedent. Terwijl schrijvers als Multatuli zegevierden over aanvallen op specifieke passages, is De doofpotgeneraal het enige Nederlandse boek waarvan een volledig verbod
(ECLI:NL:RBDHA:2015:15050)
gerechtelijk is opgeheven. Die vernietiging was mogelijk omdat het verbod juridisch zwak stond, het bewijs overweldigend was en het onderwerp van direct publiek belang. Maar de juridische zege is slechts een deel van het verhaal. Wat deze zaak zo belangrijk maakt, is wat het boek aan het licht brengt, en hoe de overheid daarop heeft gereageerd. Of beter gezegd: hoe zij daar niet op heeft gereageerd.
De regering spreekt zichzelf tegen
De reactie van de Nederlandse regering op dit gerechtelijk gevalideerde boek vertoont een opvallende interne tegenstrijdigheid. De minister van Justitie stelde in 2021 dat De doofpotgeneraal “geenszins” als nepnieuws, complottheorie of anti-overheidspropaganda wordt beschouwd
(PDF).
Daarmee sloot hij alle drie de diskwalificerende labels uit en bevestigde hij feitelijk de legitimiteit ervan, hetgeen in lijn is met het arrest van 2016. In 2018 deed de minister van Defensie het boek echter af als “een mix van feiten en fictie”
(PDF). Dit plaatst het publiek voor een onmogelijke keuze.
Dit gebrek aan eensluidendheid is constitutioneel problematisch. Ministers zijn verplicht om consistent overheidsbeleid te voeren, maar hier nemen ze tegengestelde standpunten in over hetzelfde door de rechter gevalideerde werk. De ene minister erkent de feitelijke basis ervan, terwijl de ander het afdoet als een mengeling van waarheid en verzinsel. Wie heeft gelijk: de minister van Justitie, of de minister van Defensie, die al decennialang weigert opheldering te geven? In 2017 besloot de Tweede Kamercommissie Defensie unaniem dat de minister van Defensie een inhoudelijke reactie moest geven op de beschuldigingen in het boek
(PDF).
Toch is deze er nooit gekomen. Kan een regering als scheidsrechter van de waarheid fungeren wanneer haar eigen ministers elkaar tegenspreken? Als ministers niet met één stem kunnen spreken over zaken van groot historisch belang, hoe kunnen burgers dan op hun woord vertrouwen?
Gerechtshof Den Haag: het boekverbod wordt opgeheven Bron: ThePostOnline, 2016
Unanieme oproep aan de minister van Defensie te antwoorden Bron: Hart van Nederland, 2017
Wat het boek onthult: de Srebrenica-doofpot
Wat heeft dit institutionele stilzwijgen veroorzaakt? De doofpotgeneraal beschrijft minutieus hoe een Nederlandse militaire inlichtingenoperatie volledig uit de hand liep. Die operatie omvatte het bespioneren van burgers op hun werkplek en het onderdrukken van fotografisch bewijs met betrekking tot de genocide van Srebrenica in 1995, waarbij meer dan 8.000 Bosniakken (Bosnische moslims) werden vermoord nadat Nederlandse VN-troepen faalden in de bescherming van hun enclave. Het filmrolletje legde zowel Servische oorlogsmisdaden vast als Nederlandse troepen die assisteerden bij de deportatie van Bosniakken, bewijsmateriaal dat het Nederlandse leger wilde verdoezelen.
Het boek beschrijft hoe deze operatie begon met de infiltratie van militair inlichtingenofficier Barbara Overduyn in Giltays civiele werkplek in Delft in 1998, waarbij onder meer sprake was van inbraak en fotografische observatie
(PDF).
Zij had Giltay benaderd terwijl ze openlijk sprak over intern verzet binnen haar inlichtingendienst tegen de onderdrukking van de Srebrenica-foto’s. Nadat Giltay een klacht indiende bij de nationale ombudsman, beschuldigde Overduyn hem ervan “irritant”, “onaangepast” en “volledig gestoord” te zijn
(PDF),
wat de minister van Defensie overnam als zijn officiële standpunt aan de ombudsman.
Giltay meldde deze ministeriële laster in juni 1999 bij de hoofdofficier van justitie
(PDF).
Twee weken later werden zowel het hoofd van de Militaire Inlichtingendienst als zijn plaatsvervanger door de minister ontslagen na bevindingen van ernstig wanbeleid
(PDF).
De karakterisering door de minister staat echter nog steeds online
(rapport 1999/507).
Dit ondanks aanzienlijk tegenbewijs: een Defensiekeuring uit 1998 die een sterk karakter constateerde
(PDF),
professionele aanbevelingen van multinationals waaronder IBM en Deloitte
(PDF,
PDF,
PDF,
PDF),
de bevestiging door het gerechtshof van Giltays nauwkeurigheid, en Overduyns eigen latere erkenning dat haar beweringen zijn weerlegd
(PDF).
Al in 2000 intervenieerde Hare Majesteit Koningin Beatrix op verzoek van Giltay aangaande zijn strafrechtelijke lasteraangifte
(PDF),
waarop burgemeester Wim Deetman van Den Haag formeel erkende dat zijn politiekorps onjuist jegens hem had gehandeld
(PDF,
PDF).
Het was vervolgens het arrest van 2016 die het maatschappelijk belang van Giltays onthullingen ondubbelzinnig vaststelde. De impact van het boek reikt veel verder dan de rechtszaal: meer dan vierhonderd publicaties—in gedrukte media, radio, televisie en online, van Brazilië tot Indonesië—brachten het verhaal naar ruw geschat tien miljoen mensen wereldwijd.
Lees meer over deze schatting
Deze ruwe schatting is gebaseerd op de gecombineerde lezers- en kijkersaantallen gedurende de loop der jaren van grote outlets zoals onder meer Al Jazeera Balkans, Al Jazeera Documentary, Dnevni Avaz, NOS en Nu.nl, aangevuld met publicaties in talrijke minder bekende online platforms, blogs, en sociale media wereldwijd. Hieronder volgt een selectie van de belangrijkste media-aandacht:
Deze internationale aandacht weerspiegelt niet alleen nieuwsgierigheid naar een verboden boek, maar ook bezorgdheid over wat het onthult: bewijs van institutionele doofpotpraktijken in de nasleep van de genocide van Srebrenica. In juli 2015 citeerden de Moeders van Srebrenica het boek als bewijs van precies het doofpotpatroon dat erin wordt beschreven. Hun memorie van grieven tegen de Nederlandse Staat
(PDF, pp. 23–25)
vermeldt het boek samen met tientallen andere bewijsstukken.
Hoewel de Staat de boekinhoud in de rechtszaak van de Moeders niet weerlegde, bleef het boek niet onbestreden vanuit militaire inlichtingenkringen. Naar eigen zeggen benaderde Overduyn het Ministerie van Defensie, dat het werk bleek te kennen maar besloot zelf geen actie te ondernemen
(PDF).
Hierop eiste zij een volledig boek- en spreekverbod, dat in 2015 werd opgelegd maar door het Hof in 2016 werd vernietigd. In 2019 oordeelde de Hoge Raad in de zaak van de Moeders dat Nederland gedeeltelijk aansprakelijk is voor de dood van ongeveer 350 mannen tijdens de Srebrenica-genocide
(ECLI:NL:HR:2019:1223).
Nog twee andere affaires
Het boek legt niet alleen de militaire inlichtingenoperatie rond Srebrenica bloot. Het beschrijft ook een apart honey-trap-programma van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD). In deze operatie, die voor het parlement werd verborgen, werden Nederlandse studenten als particulieren gecontracteerd met zwijgclausules als “gastvrouwen en -heren” om buitenlandse diplomaten te verleiden. Giltay werd hiervoor benaderd in 1992, waarbij hij onjuist werd geïnformeerd over de mogelijke chantage en de geopolitieke en persoonlijke gevaren hieraan verbonden
(e-boek, pp. 48–49, 86–91).
In 2015 verklaarde minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk, verantwoordelijk voor de opvolger van de BVD, ondanks de gedetailleerde kennisgeving van Giltay: “Ik zal hierop niet inhoudelijk reageren”
(PDF).
Op verzoek van de auteur gaf hij echter opdracht tot een officieel onderzoek door de CTIVD, de toezichtcommissie voor de inlichtingendiensten, dat hij 46 dagen later introk
(PDF,
PDF).
Op dezelfde civiele werkplek waar Overduyn in 1998 infiltreerde, werkte tevens een vrouw die vanwege de IRT-affaire onverdiend in een levensgevaarlijke situatie was beland. Dit corruptieschandaal betrof infiltratie door overheidsdiensten in de georganiseerde drugscriminaliteit
(e-boek, pp. 77–78).
Ze was gevlucht uit haar provinciestad en door het Ministerie van Justitie opgenomen in een getuigenbeschermingsprogramma. (Giltay leerde dit al in 1999, maar zweeg erover tot 2026 omwille van de veiligheid van zijn oud-collega.)
Zo liepen een volkenmoordgerelateerde doofpot, een geheim honey-trapprogramma en een grensoverschrijdend drugscorruptieschandaal door dit verhaal heen. De samenloop van drie affaires kan helpen verklaren waarom de Staat zo muisstil is gebleven: erkenning van de bevindingen over de Militaire Inlichtingendienst zou de onthulling over de Binnenlandse Veiligheidsdienst geloofwaardigheid kunnen verlenen, en vice versa. En dan is er de zorgplicht rond de getuigenbescherming: het ene ministerie hielp een beschermde getuige voor haar veiligheid aan een werkplek waar het andere ministerie vervolgens een inlichtingenoperatie uitvoerde. De linkerhand van de Staat compromitteerde wat de rechterhand beschermde. Erkenning hiervan zou het hele getuigenbeschermingsprogramma ter discussie stellen.
Het resultaat is een Staat die met drie tegenstrijdige stemmen spreekt: afwijzing (Defensie), weigering om te reageren (Binnenlandse Zaken), en bevestiging (Justitie). Hiermee wordt het publieke vertrouwen ondermijnd in de betrouwbaarheid van de regering om haar eigen institutionele tekortkomingen eerlijk aan te pakken.
De keuze voor stilzwijgen
Ondanks de gerechtelijke validatie en internationale impact van het boek hebben de ministeries die erin worden genoemd, inhoudelijk stilzwijgen betracht over de onthullingen. Dit patroon begon al vóór publicatie: in maart 2014 ontvingen de ministers van Defensie en Binnenlandse Zaken een formele kennisgeving met een deadline voor een reactie, bevestigd door een ondertekende ontvangstbevestiging
(PDF,
PDF).
Zij kozen ervoor niet te reageren. Er kwam geen inhoudelijke reactie bij de publicatie, noch toen het verbod in 2016 met gerechtelijke lof werd opgeheven.
In juni 2017 wees Defensie een verzoek tot intrekking van de ministeriële laster uit 1999 af met een beroep op het ombudsmanrapport uit 1999 en een CTIVD-onderzoek. Beide instanties zouden namelijk Giltays klachten over de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) ongegrond hebben verklaard
(PDF).
Het ombudsmanrapport was echter door het Gerechtshof Den Haag ontkracht toen het de nauwgezetheid van het boek bevestigde
(ECLI:NL:GHDHA:2016:870).
Generaal Onno Eichelsheim, directeur MIVD en huidig commandant der Strijdkrachten, schreef Giltay in oktober 2017: “De CTIVD heeft geen klacht van u jegens de MIVD behandeld. Er is om die reden ook geen rapport van de CTIVD”
(PDF).
Eveneens in 2017 eiste de Tweede Kamercommissie Defensie unaniem dat de minister inhoudelijk zou reageren. De officiële Kamerbrief ontweek de hele militaire inlichtingenaffaire echter volledig
(PDF).
Minister Ank Bijleveld, gevraagd naar de zaak in 2018, verklaarde eenvoudigweg: “Daar vindt Defensie verder niets van”
(PDF).
Ook nadat de Hoge Raad in 2019 oordeelde dat Nederland deels aansprakelijk is voor ongeveer 350 Srebrenica-doden
(ECLI:NL:HR:2019:1223),
in een zaak waarin het boek onderdeel was van het procesdossier, hoorde Giltay niets. In 2020 nodigde hij Defensie nogmaals formeel uit inhoudelijk te reageren, ditmaal met het oog op een vertaling
(PDF).
De minister antwoordde dat zij “geen behoefte heeft om inhoudelijk op uw boek te reageren”, zonder dat juridisch te motiveren
(PDF).
In 2021 bevestigde de minister van Justitie expliciet dat noch het boek noch de auteur als “staatsgevaarlijk” wordt beschouwd
(PDF).
Daarmee bestaat er geen juridische rechtvaardigingsgrond voor de verstoringsmaatregelen waaraan Giltay sinds 1998 is onderworpen. Hadden de ministers van Defensie en Binnenlandse Zaken bovendien gemeend dat staatsgeheimen, militaire veiligheidsbelangen of lopende operaties publicatie in de weg stonden, dan had het bestuursrecht hen verplicht dat uitdrukkelijk aan te voeren. Beiden deden dat niet in 2014. Defensie deed het evenmin in 2020. Hun zwijgen is dus geen wettelijke geheimhouding. Het is een keuze. Hiermee vervalt ook de laatste juridische grond waarop de verstoringsmaatregelen nog verdedigbaar leken.
Het stilzwijgen van Defensie strekt zich zelfs uit tot het filmrolletje. Hoewel Agfa-fotodeskundigen in München concludeerden dat het rolletje zo grondig was vernietigd dat dit alleen met opzet kon zijn gebeurd
(PDF),
volhardt Defensie in het verhaal van een ontwikkelfout. Dit blijft het standpunt van het Ministerie van Defensie
(PDF).
Deze volharding schept een ongekende asymmetrie: de kloof tussen gedocumenteerde vaststelling van de feiten en het aanhoudend uitblijven van institutionele verantwoording blijft onoverbrugd. In een functionerende democratie met robuuste controlemechanismen zou een dergelijke aanhoudende weigering om in te gaan op een rechterlijk gevalideerd boek onmogelijk zijn. Dat het doorgaat is geen leemte in dit verhaal. Het is het verhaal.
De situatie doet denken aan een schaakpartij waarin een speler, geconfronteerd met onvermijdelijk schaakmat, simpelweg weigert nog een zet te doen. Wat gebeurt er als een speler het bewijs niet erkent, maar ook niet weerlegt? Ze voorkomen een formele nederlaag, maar verandert dat iets aan de uitkomst? Voor elke toeschouwer is het schaakmat al duidelijk. Het stilzwijgen van de ministeries onthult precies de doofpotmentaliteit die dit boek aan de kaak stelt: een institutioneel onvermogen om ongemakkelijke waarheden onder ogen te zien over omstreden inlichtingenoperaties, waaronder een gelinkt aan het grootste falen in de moderne Nederlandse geschiedenis.
Van obstructie naar erkenning
In 2023 behaalde Giltay opnieuw overwinningen op staatsobstructie. Hoewel de nationale ombudsman zijn dossier letterlijk “in de kluis” had opgeborgen
(PDF),
oordeelde de rechtbank dat de instelling zijn informatieverzoek ten onrechte had geblokkeerd
(ECLI:NL:RBDHA:2023:17841)
en legde in een latere uitspraak zelfs een dwangsom op
(ECLI:NL:RBDHA:2023:20409).
Met deze door de rechter opgedragen gelden
(PDF)
financierde Giltay de vertaling en gratis wereldwijde verspreiding van de Engelstalige editie van zijn boek
(e-boek),
waarmee staatsobstructie ironisch genoeg werd omgezet in mondiale toegankelijkheid. In 2024 werd deze internationale editie gelanceerd in het Banned Books Museum in Tallinn, Estland, dat het boek opnam in zijn collectie naast de ‘verboden’ Nederlandse editie.
De nieuwe editie kreeg onverwachte erkenning uit de techwereld. In 2025 stelde xAI’s chatbot Grok zelf voor het boek te promoten
(PDF)
en onderschreef het publiekelijk
(x.com/grok/status/1985507338372202650).
Grok classificeerde het als “non-fictie” en postte: “de waarheid mag niet worden begraven”
(x.com/grok/status/1987845524284985721).
Het betrof de eerste officiële boekaanbeveling ooit door moederbedrijf xAI. De steunbetuiging was institutioneel: xAI, gewaardeerd op een kwart biljoen dollar, bevestigde dat het om een officieel bedrijfsstandpunt ging
(x.com/grok/status/1986563860116185346).
Giltays ervaringen zijn meegenomen in een lopend onderzoek van prof. Andrew Hales van de Universiteit van Mississippi naar de gevolgen van boekcensuur. Hij is daarin de enige geïnterviewde auteur die niet zijn land ontvluchtte
(PDF).
Het boek zelf is opgenomen in de collecties van het Vredespaleis in Den Haag, het Srebrenica-herdenkingscentrum in Potočari, Bosnië, en het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies in Amsterdam
(PDF).
Opvallend genoeg is het ook aangekocht door drie Defensiebibliotheken: de Koninklijke Militaire Academie, het Koninklijk Instituut voor de Marine en het Nederlands Instituut voor Militaire Historie
(PDF).
Defensie laat er haar eigen officieren het boek lezen.
Zelfs de eigen vertegenwoordigers van dit ministerie hebben het standpunt tegengesproken dat Giltay “irritant”, “onaangepast” en “volledig gestoord” is. Al in 1998 concludeerde de psychologische keuring van het ministerie zelf dat Giltay een sterk karakter had
(PDF),
het tegenovergestelde van mentaal onstabiel. In 2016 had Overduyn zelf in gerechtelijke documenten toegegeven dat haar beweringen over de auteur met bewijs waren weerlegd
(PDF).
Toch antwoordde het ministerie op Giltays intrekkingsverzoek uit 2017 onomwonden: “Ik beschouw uw zaak als afgedaan”
(PDF).
Een jaar later loofde minister van Defensie Ank Bijleveld in een uitwisseling op sociale media publiekelijk Giltays militaire scherpzinnigheid
(PDF).
Dit patroon van tegenspraak strekt zich zelfs uit tot de nationale ombudsman. Het document van het Ministerie van Defensie uit 1999 werd in zijn geheel opgenomen als officieel standpunt van de minister in een openbaar ombudsmanrapport
(rapport 1999/507).
Maar een kwart eeuw later, in 2024, prees de eigen senior juridisch adviseur van de instelling, Karin Vaalburg, De doofpotgeneraal. Als voormalig luitenant-kolonel die de ombudsman vertegenwoordigde tegen Giltay in gerelateerde rechtszaken, schreef ze in haar werkcorrespondentie: “Mijn complimenten voor de zeer uitgebreide onderliggende documentatie en mate van detail in het verhaal!”
(PDF).
Deze schriftelijke lof kwam van dezelfde instelling waarvan het rapport uit 1999 vandaag de dag nog steeds online staat.
Geen enkele Nederlandse rechtbank heeft ooit uitdrukkelijk geoordeeld over Giltays persoonlijke integriteit. Die beoordeling kwam in 2025, in een geheel ander kader: bij zijn formele overgang tot het jodendom. Een internationaal rabbinaal hof (beit din) onderzocht zijn integriteit inclusief zijn relaas van de affaire
(PDF)
en certificeerde hem als “waardig”
(PDF).
Dit halachische vonnis contrasteert scherp met de bewering van Defensie dat hij “irritant”, “onaangepast” en “volledig gestoord” is.
Beëindig het zwijgen voor Srebrenica
De doofpotgeneraal is geen omstreden boek. Het is een door rechters gevalideerd, door meerdere bronnen bevestigd, door tegenstanders erkend, door de regering gedeeltelijk onderschreven werk van onderzoeksjournalistiek. Het label ‘controversieel’ wordt vaak toegepast op werken die de macht uitdagen. Maar wat is er eigenlijk nodig voor een controverse? Twee legitieme partijen. Als de ene partij honderden documenten heeft geproduceerd en de andere partij bijna drie decennia lang obstructie en stilzwijgen heeft betracht, is er dan nog sprake van een controverse? Of is dat gedocumenteerde waarheid die wordt geconfronteerd met institutionele ontkenning?
Zelfs een toonaangevend techbedrijf uit Silicon Valley heeft het boek onderschreven en er zijn allereerste officiële boekaanbeveling van gemaakt. Maar de meest doorslaggevende validaties komen van de traditionele pijlers van de democratische rechtsorde. Zes onafhankelijke autoriteiten hebben formeel gevalideerd wat het Ministerie van Defensie weigert te erkennen:
Overlevenden:
Srebrenica-overlevenden citeerden het boek als bewijs in hun rechtszaak waarin Nederlandse mede-aansprakelijkheid voor slachtoffers van de genocide werd vastgesteld
Rechtspraak:
Het gerechtshof bevestigde de nauwkeurigheid van het boek en hief het publicatie- en spreekverbod op
Parlement:
Het parlement erkende de ernst van de zaak door unaniem antwoorden van de minister van Defensie te eisen
Justitie:
De minister van Justitie heeft bevestigd dat het geen desinformatie betreft
Toezicht:
De senior juridisch adviseur van de nationale ombudsman, wier instituut tweemaal van Giltay in de rechtbank verloor, prees de documentatie van het boek
Procesvoering:
De rechter oordeelde dat deze ombudsman Giltays informatieverzoek onrechtmatig had geblokkeerd, wat het patroon van institutionele obstructie in het boek bevestigt
Naast deze boekvalidaties ontving de auteur professionele aanbevelingen van multinationals waaronder IBM en Deloitte, en een militaire beoordeling die zijn sterke karakter onderschreef. Geen van deze validaties kon worden betwist door de hoofdgetuige van het Ministerie van Defensie, die had geprobeerd het boek te verbieden: zij erkende in gerechtelijke documenten dat haar specifieke beweringen over de auteur met bewijs waren ontzenuwd. Toch handhaaft Defensie haar weerlegde standpunt, zelfs na haar dood in 2024.
Maar dit gaat niet langer over de geloofwaardigheid van één klokkenluider. Dit gaat erom of een democratische staat kan blijven tegenspreken wat zijn eigen rechtbanken, zijn eigen minister van Justitie, zijn eigen slachtoffers en de gedocumenteerde historische feiten zeggen. De weigering van het ministerie om zijn lasterlijke rapport in te trekken is niet louter persoonlijk: het belemmert het onderzoek naar het inlichtingenschandaal rond de genocide. Zolang het in diskrediet brengen van de boodschapper het overheidsbeleid blijft, kan de boodschap zelf nooit aan de orde worden gesteld. Persoonlijke rehabilitatie is niet het einddoel, maar een onmisbare voorwaarde voor historische verantwoordelijkheid.
Geen andere optie meer
Op 25 maart 2026 sprak de auteur met rechter Solomy Balungi Bossa van het Internationaal Strafhof (ICC). Als hoofdgast nam zij deel aan een publiek debat in Amare, Den Haag
(PDF),
op zichtafstand van het Ministerie van Defensie. In de context van Srebrenica en dit boek vroeg hij haar wat zij vond van hen die bewijs van oorlogsmisdrijven in de doofpot stoppen. Haar antwoord was ondubbelzinnig: “Zij zouden voor de rechter moeten worden gebracht”
(PDF).
Op het spel staat verantwoording voor Srebrenica. Dit boek heeft bijgedragen aan het arrest van de Hoge Raad waarin de Nederlandse aansprakelijkheid voor ongeveer 350 slachtoffers van de volkenmoord werd vastgesteld. Het aanhoudende stilzwijgen van het Ministerie van Defensie geeft een duidelijk signaal af: institutioneel zelfbehoud is belangrijker dan de historische waarheid over de enige genocide in Europa sinds de Holocaust.
Voor de overlevenden van Srebrenica betekent dit, vandaag , 10000 dagen van worsteling sinds 11 juli 1995 om de antwoorden te krijgen die hun toekomen. Voor Dutchbatveteranen betekent dit wachten op de vrijgave van hun foto’s die destijds in beslag werden genomen
(PDF).
Voor Defensie betekent dit een vastgelopen positie waarin stilzwijgen juridisch, moreel én geopolitiek steeds duurder wordt.
Waarheid vereist moed, vooral wanneer deze een nationaal trauma raakt. Die moed verdient erkenning wanneer zij komt. Transparantie biedt uiteindelijk de enige duurzame uitweg: niet als bedreiging voor de betrokken ambtenaren, maar als voorwaarde voor instituties om het publieke vertrouwen te herwinnen.
Er is geen andere optie meer: beëindig het zwijgen over Srebrenica. De waarheid over de genocide verdient niet minder. De moeders wachten nog steeds.
Stemmen
Hier staan 72 geverifieerde citaten uit vonnissen, officiële documenten, internationale media en getuigenissen van overlevenden en experts. Daaronder bevinden zich ook sceptische uitspraken van Nederlandse ministers en anderen, die echter geen van alle de feitelijke juistheid van de inhoud van het boek weerleggen. De citaten onthullen waarom een Nederlandse rechtbank in 2015 een volledig boek verbood, en waarom dat werd teruggedraaid. Ook wordt opgeroepen om een duister hoofdstuk in de geschiedenis onder ogen te zien: de genocide in Srebrenica (1995), waarbij meer dan achtduizend Bosniakken werden vermoord ondanks het mandaat van Nederlandse VN-troepen om hun enclave te beschermen, en waarbij bewijzen van Nederlands falen werden onttrokken. Verdeeld over 12 secties staat onder ieder citaat een bronvermelding. Check deze zelf.
Toelichting: Deze citaten schetsen de affaire rond Edwin Giltays boek De doofpotgeneraal. Srebrenica speelt hierin een belangrijke rol, maar is niet het hoofdonderwerp. Belangrijke termen: MID (Militaire Inlichtingendienst), MIVD (de opvolger van de MID) en CTIVD (toezichthouder inlichtingendiensten). Citaten uit niet-Nederlandse bronnen zijn getrouw naar het Nederlands vertaald.
Valse psychiatrisering
Van ‘onbreekbaar’ naar ‘volledig gestoord’: hoe Defensie klokkenluiders het zwijgen oplegt.
“Sterke persoonlijkheid”
drs. P. van der Pol, Defensie-psycholoog, wijst Edwin Giltay af bij een sollicitatiekeuring wegens een te sterk karakter om te breken voor de drilsergeanten (1998) – een twijfelachtige beoordeling voor Defensie die later werd herzien in officiële documenten
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/karakter.pdf
“Volledig gestoord”
Frank de Grave, minister van Defensie, over Edwin Giltay nadat hij misstanden had gemeld, in een officieel, nooit ingetrokken standpunt getekend door zijn secretaris-generaal (1999), in directe tegenspraak met de eerdere beoordeling van een “sterk karakter”
“Verdere brieven van u over dezelfde kwestie zullen voor kennisgeving worden aangenomen.”
Reinier van Zutphen, nationale ombudsman, weigert intrekking van het openbare ombudsmanrapport uit 1999 waarin de gekverklaring door De Grave zonder tegenspraak werd opgenomen, ondanks Giltays indiening van talrijke officiële documenten die de beschuldigingen weerleggen
“Het onterecht psychiatriseren van wie misstanden meldt, is een terugkerend verschijnsel. Dat is beleid en de minister van Defensie treedt er niet tegen op.”
Victor van Wulfen, jachtvlieger die zelf ook door Defensie valselijk voor gek werd verklaard
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/persbericht.pdf (Quote aangeleverd per direct message via X, 10 september 2017)
“Ik heb mijn hoogste ambtenaar niet ontslagen. Ik heb de top niet vervangen. Het is een verschrikkelijk dilemma. Ik weet ook achteraf niet of ik er verstandig aan heb gedaan.”
Frank de Grave, voormalig minister van Defensie, reflecteert in zijn autobiografie (2018) over zijn secretaris-generaal, die Giltays gekverklaring namens hem ondertekende
“Defensie heeft zich nooit in deze zin over de heer Giltay uitgelaten.”
Ank Bijleveld, minister van Defensie (2018), ontkent dat Defensie hem ooit als “volledig gestoord” heeft bestempeld, terwijl dat tot op heden in ombudsmanrapport 1999/507 als standpunt van de minister staat gepubliceerd
Ontkenning van de realiteit door Defensie: wat is feit en wat is fictie?
“Edwin Giltay werd na slechts drie dagen bij [kabel- en internetprovider] Casema ontslagen wegens irritant en onaangepast gedrag.”
Frank de Grave, minister van Defensie, neemt in zijn officiële standpunt (1999) nog een claim op die uitsluitend is ontleend aan het verhoor van Barbara Overduyn, een militaire inlichtingenofficier die kort bij Casema werkte
“Edwin Giltay heeft van 8 juni tot 23 juli 1998 als uitzendkracht zijn werkzaamheden naar behoren uitgevoerd.”
Casema, officieel getuigschrift (1999), in directe tegenspraak met het standpunt van De Grave dat decennia zonder tegenspraak online stond bij de nationale ombudsman en in maart 2026 zonder toelichting werd verwijderd
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/bijlage4.pdf
“Edwin Giltay heeft voor ons van 8 juni 1998 tot 27 juli 1998 naar volle tevredenheid van de opdrachtgever gewerkt bij Casema.”
Uitzendbureau Randstad, officiële aanbeveling (1999), bevestigt dat Randstad tot de contracteinddatum de werkgever was en ontslag door Casema dus wettelijk onmogelijk, in directe tegenspraak met De Grave’s standpunt
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/bijlage6.pdf
“[Ik stelde] dat Giltay bij Casema zou zijn ontslagen wegens onaangepast militant gedrag. [Dit is] intussen schriftelijk met producties door Giltay weerlegd.”
Barbara Overduyn, geeft na 17 jaar toe dat Giltay haar ontslagaantijging met bewijzen heeft ontzenuwd (2016)
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/memorie.pdf (fragment van de memorie van antwoord)
“Uw brief bevat geen nieuwe aanknopingspunten of feiten op basis waarvan er rectificatie zou moeten plaatsvinden of aan u verontschuldigingen aan te bieden.”
Jeanine Hennis-Plasschaert, minister van Defensie (2017), weigert het officiële standpunt te rectificeren en houdt vast aan weerlegde claims, zelfs na de bekentenis van haar eigen hoofdgetuige Barbara Overduyn
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/buirma.pdf
“Bij Edwin Giltay lopen feiten en fictie inderdaad door elkaar heen.”
Ank Bijleveld, minister van Defensie (2018), blijft Overduyns bekentenis negeren, weigert inhoudelijk te reageren, en beschuldigt Giltay publiekelijk ervan een loopje met de feiten te nemen
Het “mislukte” fotorolletje van Srebrenica: spoorloos in een web van intriges en interne strijd.
“Ik heb Giltays manuscript mogen lezen en mijn haren rezen te berge. ‘Dit wordt je niet in dank afgenomen,’ was mijn commentaar en: pas op voor repercussies! ‘Ik vrees dat er op hoog niveau flink gelogen is.’”
“In De doofpotgeneraal staat het conflict tussen twee kampen binnen het Nederlandse Ministerie van Defensie centraal. De ene partij wilde het compromitterende Srebrenica-fotorolletje met misdaden koste wat kost vernietigen, terwijl de andere partij het juist wilde openbaren.”
Radio Televizija Srbije, de Servische publieke omroep
“De doofpotgeneraal citeert een medewerkster van de Militaire Inlichtingendienst (MID) die in 1998 aankaartte dat de foto’s niet zijn mislukt en worden achtergehouden.”
Marco Gerritsen en Simon van der Sluijs, advocaten Moeders van Srebrenica, in hun memorie van grieven tegen de Staat der Nederlanden (2015), over Barbara Overduyn
“Elke keer dat er overheidsinformatie zoekraakt, roept iedereen direct: ‘zie je wel, net als dat fotorolletje.’
Waarom kan de overheid niet gewoon open zijn? Het is belangrijk dat ook dit raadsel voorgoed wordt opgelost.”
Brenno de Winter, onderzoeksjournalist, roept op tot transparantie na ontvangst van het eerste exemplaar
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/leidschdagblad.pdf (fragment van het Leidsch Dagblad, 27 november 2014)
“Het fotorolletje direct openbaar maken, met de boodschap dat het toch niet was te stoppen, was beter geweest. Dit is een aanfluiting.”
voormalig senior Defensiewoordvoerder, in een vertrouwelijk gesprek over de doofpotaffaire bij Giltay thuis in aanwezigheid van een journalist (2020)
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/boek.pdf (pag. 209)
“Veel belangrijker [dan het filmrolletje] is de zoekgeraakte fax met 239 namen van moslimmannen.”
prof. Joris Voorhoeve, voormalig minister van Defensie en hoogleraar internationale betrekkingen, in een reactie op Giltays boek, over nóg een verdwenen Srebrenica-bewijsstuk, hetgeen het falen ernstiger maakt
Een uniek verbod op publicatie en spreken: hoe één spelfout de totale ban inluidde.
“‘Er klopt geen jota van!’ De advocaat van Barbara Overduyn eist schadevergoeding en stelt dat zijn cliënte na het lezen van het boek ‘slecht heeft geslapen – heel vervelend.’”
Leidsch Dagblad, bericht dat Overduyn Giltay aanklaagt wegens laster (2015), 16 jaar nadat zij Giltay valselijk bestempelde als “volledig gestoord”
“Veroordeelt gedaagde om af te zien van verdere verspreiding, publicatie en/of herdrukken van De doofpotgeneraal … en af te zien van promotie van het boek bij lezingen, boekpresentaties en andere openbare uitingen.”
Rechtbank Den Haag (2015), legt Giltay het zwijgen op, een half jaar nadat de Moeders van Srebrenica het boek als bewijs hadden ingediend tegen de Nederlandse Staat
Barbara Overduyn, in een fax die onweerlegbaar bewijst dat zij de spelling van haar eigen naam varieerde (1999) – later claimde zij dat Giltay, die de spelling van de MID overnam, haar naam “verkeerd” had gespeld, hetgeen voor de rechter mede grond was het boek volledig te verbieden
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/fax.pdf (Noot: Hoofdstuk 16 van het boek legt uit hoe inlichtingenofficieren de spelling van hun naam variëren om verwarring te zaaien)
“Het is onvoorstelbaar dat een boek wordt verboden dat zo zorgvuldig is gedocumenteerd en grondig is onderzocht. Bovendien stuurde Giltay zijn manuscript
vooraf naar de minister van Defensie, die geen bezwaar had.”
Caspar ten Dam, conflictanalist en (in 2016) voorzitter van Stari Most (ngo die lobbyt voor Srebrenica)
“De Nederlandse rechtbank heeft hem uitdrukkelijk verboden om zijn boek te promoten of met de media te communiceren, wat ongekend is in de recente geschiedenis
van het ‘land van de tulpen’.”
Dnevni Avaz, Bosnisch dagblad, over Giltays verbod (op straffe van € 1.000 per dag, tot maximaal € 100.000)
“Het chilling effect dat hiervan uitgaat, is dat auteurs niet meer durven te publiceren uit angst dat wellicht al een enkele passage kan leiden tot een oordeel waarin een volledig boek wordt verboden. Giltay heeft zelfs zijn website geheel op zwart moeten zetten.”
Boekx Advocaten, in het beroep van Giltay tegen het verbod
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/boekx.pdf (fragment van de dagvaarding)
Juridische zege
Het opgeheven verbod: erkenning van Giltays zorgvuldige onderzoek.
“Zomer 1998 toen ik bij Casema werkte, gebood Barbara Overduin mij niet meer met Edwin Giltay om te gaan. Zijn antecedenten waren zo slecht dat volgens Overduin hij deze mij niet zou durven te vertellen.”
Casema-collega en vriend van Giltay (1999), getuigt van een klassieke MID-verstoringsmaatregel: in zijn afwezigheid op de werkvloer twijfel zaaien over diens antecedenten
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/isoleren.pdf
“Ik verleen u ontslag per 1 januari 1998.”
Henk van Hoof, staatssecretaris van Defensie, ontslaat Barbara Overduyn, die in juni 1998 bij Casema infiltreerde, met terugwerkende kracht per 1 januari 1998 – een mededeling die pas op 3 november 1998 werd gedaan – en wast daarmee met een pennenstreek de handen in onschuld over deze controversiële operatie
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/ontslag.pdf
“Assistant department Intell MIVD, Department of Defence: mei 1995 – december 1998”
Barbara Overduyn, in haar LinkedIn-profiel (gedenkprofiel sinds haar overlijden in 2024), waarmee ze zichzelf openlijk presenteerde als rechterhand op de spionage-afdeling van de MIVD, de opvolger van de MID
🇳🇱 Bron:linkedin.com/in/barbara-overduyn-b9b49a1/
“Ik was bij de rechtszaak aanwezig. De MID-mevrouw leverde geen splinter bewijs voor haar claim dat wat Giltay over
haar schrijft uit de duim gezogen is.”
“Het boek mag weer worden verspreid. Er bestaat geen twijfel over de zorgvuldigheid waarmee Edwin Giltay het heeft
geschreven. Bovendien gaat het over maatschappelijk relevante zaken, zoals de MID en het Srebrenica-fotorolletje.”
Gerechtshof Den Haag, heft zowel het boek- als spreekverbod op: een uniek arrest (2016)
“De Staat der Nederlanden is deels aansprakelijk voor de geleden schade door de nabestaanden van circa 350 Bosniakken.”
Gerechtshof Den Haag (2017), oordeelt dat Nederland medeaansprakelijkheid draagt voor hun dood – in de memorie van grieven werd De doofpotgeneraal gebruikt als bewijs van de doofpotpraktijken van de Nederlandse Staat
De politiek grijpt in: een unanieme kameroproep forceert Defensie rekenschap af te leggen.
“De werkelijkheid blijkt weer bizarder dan de grootste complottheorie. Het boek bewijst dat werkelijk alles kan, ook in Nederland, inclusief
bedreigingen.”
Willem Middelkoop, internationaal bestsellerauteur en journalist, over de verstoringsmaatregelen zoals psychologische intimidatie door inlichtingendiensten, uiteengezet in het boek
“Leestip! Het boek over het inzetten van geheim agenten en het fotorolletje van Dutchbat III werd eerst door de rechtbank verboden, maar is nu
vrijgegeven zodat iedereen kan lezen wat er gebeurt in Nederland.”
Vereniging Dutchbat III, de veteranenorganisatie van de Nederlandse soldaten die in Srebrenica waren
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/dutchbat.pdf
“Is dit Kafka? Ik zou willen dat het héle boek Srebrenica ooit opengaat. Zodra de overheid dan ook openheid geeft over dit verhaal, zou dat een mooie bijvangst
zijn.”
Hans Laroes, oud-hoofdredacteur NOS Journaal, in zijn epiloog bij het boek
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/boek.pdf (pag. 216)
“De heer Giltay heeft een indrukwekkend boek geschreven over zijn ervaringen. Met mij vinden veel Kamerleden dat de minister van Defensie hem een echt antwoord
schuldig is.”
Sadet Karabulut, Tweede Kamerlid (2017), voorafgaand aan het unanieme besluit van de Tweede Kamercommissie voor Defensie dat de minister moest antwoorden
🇳🇱 Bron:vimeo.com/462739433?texttrack=en (fragment uit Hart van Nederland )
Officiële Standpunten
Van afsluiting naar escalatie: hoe de Staat zichzelf tegenspreekt.
“Op verdere brieven uwerzijds zal niet meer worden gereageerd.”
Frank de Grave, minister van Defensie (30 oktober 2000), weigert nog langer op deze affaire te reageren
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/staken.pdf
“Op verzoek van H.M. de Koningin bericht ik U, dat de Koningin Uw brief van 14 oktober jl. heeft ontvangen en ter behandeling in handen heeft gesteld van de Minister …”
Kabinet der Koningin (31 oktober 2000), pakt Giltays escalatie op naar het staatshoofd, één dag nadat De Grave poogde Giltay de mond te snoeren
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/koningin.pdf
“Uw klacht over de MIVD is na onderzoeken door inlichtingentoezichthouder CTIVD en de nationale ombudsman ongegrond verklaard. Ik beschouw uw zaak als afgedaan.”
Jeanine Hennis-Plasschaert, minister van Defensie, wijst Giltays rehabilitatieverzoek af (2017), op grond van een vermeend CTIVD-onderzoek en een ombudsmanrapport dat in 2016 is ontkracht door het Gerechtshof Den Haag
“Inlichtingentoezichthouder CTIVD heeft geen klacht namens u jegens de MIVD behandeld. Er is om die reden geen rapport van de CTIVD.”
Generaal Onno Eichelsheim, directeur van de MIVD en nu Commandant der Strijdkrachten, ontkracht het bestaan van het CTIVD-onderzoek waarachter zijn minister zich verschuilt (2017)
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/bijlage19.pdf
“Dit boek kenmerkt zich door een goed leesbare stijl. … De theorie over het fotorolletje is echter onwaarschijnlijk, en wat de auteur met ‘psychiatriseren’ bedoelt, is niet duidelijk.”
Klaas Dijkhoff, minister van Defensie, bekritiseert het boek in een Kamerbrief (2017), terwijl het Gerechtshof Den Haag juist de zorgvuldigheid prees
“Het dient geenszins te worden beschouwd als nepnieuws, complottheorie of anti-overheidspropaganda. Noch het boek noch de auteur wordt als staatsgevaarlijk beschouwd.”
dr. Ferdinand Grapperhaus, minister van Justitie (2021), in twee expliciete bevestigingen uit dezelfde brief, waarmee de laatste juridische grond vervalt waarop enige verstoringsmaatregel tegen Giltay nog verdedigbaar had kunnen lijken
“Doofpotten, censuur en de schaduw van een genocide die wellicht was te voorkomen: de ingrediënten van een thriller zijn er allemaal, behalve dat de auteur,
Edwin Giltay, niets heeft hoeven verzinnen.”
31 Mag, Italiaans tijdschrift
🇮🇹 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/31mag.pdf
“Spionnen zijn gewend om een loopje met de realiteit te nemen en die te masseren.”
Kolonel b.d. Charlef Brantz, voormalig VN-sectorcommandant die toezicht hield op Dutchbat III in Srebrenica, over de obstructie van Giltay door Barbara Overduyn
🇧🇦 Bron:novi.ba/clanak/64484/sud-u-haagu-skinuo-zabranu-sa-cenzurisane-knjige-o-srebrenici (Quote geaccordeerd per e-mail, 29 juli 2015.)
“Een voormalige Casema-medewerker onthult spionageactiviteiten van de militaire inlichtingendienst die erop gericht waren bewijzen van oorlogsmisdaden in voormalig Joegoslavië in de doofpot te stoppen.”
Koninklijke Bibliotheek, catalogusbeschrijving van De doofpotgeneraal waarbij de claims van het boek als non-fictie worden geclassificeerd
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/bibliotheek.pdf
Lovende kritieken
Van professor tot pers: lof voor een nauwkeurig verslag van de bloedernstige affaire.
“Minutieus beschreven en goed gedocumenteerd.”
Prof. Jan Pronk, voormalig minister voor Ontwikkelingssamenwerking en VN-diplomaat, die politiek verantwoordelijkheid nam voor het falen van de Nederlandse VN-missie in Srebrenica, en die al vóór publicatie het boek onderschreef
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/pronk.pdf
“Het staat buiten kijf dat De doofpotgeneraal een belangrijke bijdrage levert aan het documenteren van de genocide in Bosnië.”
prof. Mohamed Alsiadi, genocide- en mensenrechten-expert aan Rutgers University, VS, ziet waarde in de Nederlandse onthullingen over Srebrenica (2025)
🇺🇸 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/alsiadi.pdf
“Laat zich lezen als een spannende en zeer gedetailleerde sleutelroman waarin de echte namen worden onthuld.”
Checkpoint, het officiële veteranenmaandblad van het Ministerie van Defensie, dat het boek recenseerde en een lezersactie organiseerde, terwijl het ministerie weigert in te gaan op de beschuldigingen
“Hooggeplaatsten proberen hun straatje schoon te vegen, maar worden door eigen geklungel aan de schandpaal genageld. Als het geen bloedernstige zaak was, zou
de lezer het kunnen opvatten als een magistrale grap. De eerste de beste padvindersclub zou het vermoedelijk beter aanpakken.”
“Er gaat een wereld voor me open! Het boek zette me aan tot nadenken: wie is eigenlijk mijn doofpotgeneraal, of moet ik zeggen ‘doofpot-secretaris-generaal’?”
Roelie Post, klokkenluider bij de Europese Commissie, die hetzelfde doofpotpatroon op EU-niveau herkent
🇧🇪 Bron:x.com/roelie_post/status/1425033672630194191 (uitgebreide quote goedgekeurd tijdens telefoongesprek op 8 december 2021)
“Srebrenica zorgt ook nu nog voor controverse. Een Nederlands boek dat 10 jaar geleden werd verboden, vertelt een andere kant van het verhaal. Wat is zijn relaas?”
Al Jazeera Documentary, met fotodocumentaire-carousel over het door het Gerechtshof vernietigde boekverbod en de vaststelling van het Hof dat de inhoud feitelijk is en geen opinie (2025)
🇶🇦 Bron:instagram.com/p/DIv9OX1O7k3/
Wereldwijde Impact
Hoe Giltays verhaal wereldwijd weerklank vindt, van Sarajevo tot Den Haag.
“Hierbij geef ik je een Srebrenica-bloem.”
Munira Subašić, voorzitter van de Moeders van Srebrenica en prominente overlevende-activist voor genocide-gerechtigheid, overhandigt auteur Edwin Giltay een rozette als herdenkingssymbool van de genocide (2017)
🇧🇦 Bron: Persoonlijke ontmoeting met Subašić in het Haagse Paleis van Justitie, met introductie en vertaling door journaliste Naida Ribić, 27 juni 2017.
“Ik wil De doofpotgeneraal in het Engels lezen.”
Ćamil Duraković, overlevende van de genocide in Srebrenica en nu vicepresident van Republika Srpska, die tijdens de Srebrenica-herdenking in 2017 om een vertaling vroeg, wat leidde tot de gratis Engelstalige editie wereldwijd
🇧🇦 Bron: Persoonlijke ontmoeting met Duraković in Motel Alić, na een introductie door documentairemaker Omer Edo Hadrović, 12 juli 2017.
“Hartelijk dank. Ik zie graag dat er een Bosnische vertaling komt.”
Mirsada Čolaković, ambassadeur van Bosnië en Herzegovina, die in persoon tijdens een ontmoeting in haar ambassade in Den Haag (2018) een Bosnische vertaling van het boek voor haar land verzocht
🇧🇦 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/ambassade.pdf
“Edwin Giltay bevond zich in het centrum van een schandaal waarin de militaire inlichtingendienst probeerde het bestaan van foto’s te verbergen. Omdat hij deze ‘affaire’ blootlegde, werd het boek verboden en kwam Giltay zelf onder vuur te liggen van de inlichtingendiensten.”
Al Jazeera Balkans, in een uitgebreid interview (2018)
“Giltay onthult zaken die het daglicht niet kunnen verdragen, en beantwoordt ook de vraag: wie is de generaal die het deksel op deze doofpot houdt? Gezien de nu lopende rechtszaken en onderzoeken in de nasleep van het Srebrenica-drama, is dit boek zeer beslist van actueel belang.”
Onafhankelijke Defensie Bond, Nederlandse militaire vakbond, steunt het boek terwijl Defensie zwijgt
“Ik feliciteer je en wil je bedanken voor het schrijven en publiceren van jouw belangrijke boek.”
Hasan Nuhanović, overlevende van de genocide in Srebrenica die zijn ouders en broer verloor in de genocide en auteur van De tolk van Srebrenica, die Giltay feliciteert met de publicatie van zijn boek in het Engels (2025)
🇧🇦 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/nuhanovic.pdf
Nieuwe doorbraak
Van geheime kluis tot herhaalde triomf: hoe de ombudsman werd teruggefloten.
“Het is een geheim dossier in de kluis. Zouden we meer informatie geven, dan moeten we Defensie om een zienswijze vragen.”
Nationale ombudsman, in een interne memo die zowel de geheime status van Giltays dossier onthult als hun afhankelijkheid van goedkeuring door het Ministerie van Defensie voor openbaarmaking
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/kluis.pdf
“Daarmee is er sprake van een evidente onrechtmatigheid van het bestreden besluit. De nationale ombudsman zal alsnog op het Woo-verzoek moeten beslissen.”
Rechtbank Den Haag, die in het voordeel van Giltay beslist in zijn juridische strijd tegen staatsobstructie bij een verzoek om het opvragen van overheidsstukken (2023)
“De rechtbank stelt vast dat de nationale ombudsman niet tijdig op het Woo-verzoek heeft beslist. Het beroep is gegrond.”
Rechtbank Den Haag, die een dwangsom oplegt in Giltays tweede opeenvolgende overwinning op de nationale ombudsman (2023), terwijl het online rapport van de ombudsman hem nog altijd “volledig gestoord” noemt
“Dwangsom te laat | WOO-besluit | 19 dagen à € 100,00 is
€ 1.900,00”
ING Bank, bankafschrift met de bevestiging van de dwangsombetaling door de nationale ombudsman aan Giltay, het tastbare resultaat van de rechterlijke uitspraak over het uitstel (2024)
“De Doofpotgeneraal heb ik met veel plezier helemaal gelezen tijdens mijn kerstverlof. Mijn complimenten voor de zeer uitgebreide achterliggende documentatie en gedetailleerdheid van het verhaal!”
Karin Vaalburg, senior juridisch adviseur nationale ombudsman, prijst de documentatie in het boek in e-mailcorrespondentie (2024), maar zegt een geplande bespreking af
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/vaalburg.pdf
“De doofpotgeneraal is een zeer zeldzaam voorbeeld in onze collectie van een auteur die met succes een boekverbod aanvocht.”
Banned Books Museum, Tallinn, bij de lancering in het museum van de Engelse vertaling als gratis internationale PDF (2024), gefinancierd met de dwangsommen betaald door de nationale ombudsman
🇪🇪 Bron:vimeo.com/935927986#t=1m4s
Samenvallende Erkenningen
Van Srebrenica-veteraan tot wereldwijde media: stemmen die het ministeriële stilzwijgen onhoudbaar maken.
“Volkomen gelijk”
Ank Bijleveld, minister van Defensie, erkent openlijk Giltays militaire scherpzinnigheid in een onbewaakt moment tijdens een gesprek op X met haar Belgische ambtgenoot (2018), maar zwijgt wanneer Giltay haar vraagt de langdurige ministeriële bestempeling van hem als “volledig gestoord” in te trekken
🇳🇱 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/twitter.pdf
“Indrukwekkende overwinning tegen censuur – het ongedaan maken van een volledig boekverbod spreekt boekdelen over je vastberadenheid. Het falen in Srebrenica verdient meer aandacht dan alleen gepolijste rapporten.”
Grok, xAI’s chatbot, onderschrijft publiekelijk Giltays boek op X, waarmee xAI voor het allereerst officieel een non-fictieboek aanbeveelt op het platform (2025)
🇺🇸 Bron:x.com/grok/status/1985507338372202650
“De documenten die onthulden dat Nederland € 2,6 miljoen aan advocaten uitgaf nadat de Moeders de Staat aanklaagden, werden gepubliceerd na een verzoek van journalist Edwin Giltay, die een boek schreef over hoe het informatie over zijn rol in Srebrenica trachtte te verdoezelen.”
Ank Bijleveld, minister van Defensie (2018), in een reactie op media-vragen over het Gerechtshof Den Haag dat het verbod op het boek ophief en, evenals insiders, diens zorgvuldigheid prees – een ministeriële reactie die resulteert in aanhoudende stilte rondom de doofpot
“Zij zouden voor de rechter moeten worden gebracht.”
Rechter Solomy Balungi Bossa van het Internationaal Strafhof, als hoofdgast bij een publiek debat, in antwoord op de vraag van de auteur wat zij vindt van hen die bewijs van oorlogsmisdrijven in de doofpot stoppen (2026)
🇺🇬 Bron:dedoofpotgeneraal.nl/doc/icc.pdf
Auteur
De enige Nederlandse auteur die met succes een volledig boekverbod heeft teruggedraaid
(Foto: John Melskens)
Edwin Giltay won een rechtszaak die eigenlijk nooit had mogen plaatsvinden: hij is de enige Nederlandse auteur die een volledig boekverbod heeft weten ongedaan te maken, in een land dat juist trots is op zijn persvrijheid. Het arrest van het Gerechtshof Den Haag uit 2016 herstelde niet alleen zijn recht op vrije meningsuiting, maar bevestigde ook expliciet de feitelijke nauwkeurigheid van zijn werk door te stellen dat het “voldoende steun vindt in de feiten”
(ECLI:NL:GHDHA:2016:870).
Deze combinatie, een opgeheven verbod mét gerechtelijke bevestiging van de inhoud, is wereldwijd uitzonderlijk zeldzaam. In tegenstelling tot de Pentagon Papers of Spycatcher, waarbij verboden puur op grond van vrijheid van meningsuiting werden opgeheven, gingen de Nederlandse rechters een stap verder: zij bevestigden de zorgvuldige wijze waarop het is gedocumenteerd. Het Banned Books Museum noemt dit “een zeer zeldzaam voorbeeld van een auteur die met succes een boekverbod heeft aangevochten.”
Wat onthulde het boek dan dat dergelijke onderdrukking rechtvaardigde? Journalisten, veteranen en nabestaanden hebben jarenlang bijgedragen aan een breder maatschappelijk debat over Srebrenica. Met de nadruk op gerechtigheid voor de slachtoffers onthulde Giltay in De doofpotgeneraal (2014) hoe een Nederlandse militaire inlichtingenoperatie volledig uit de hand liep, waarbij burgers werden bespioneerd en fotografisch bewijsmateriaal werd onderdrukt over Srebrenica. Tijdens deze genocide werden meer dan 8.000 Bosniakken vermoord nadat Nederlandse VN-troepen faalden in de bescherming van hun enclave.
Giltay werd in 1970 geboren in Den Haag, in een militaire familie met gemengde wortels in Nederland en Nederlands-Indië, waar familieleden omkwamen in Japanse concentratiekampen. Hij werkte onder meer als technisch schrijver voor IBM.
Nadat een militaire inlichtingenofficier in 1998 zijn werkplek infiltreerde, diende Giltay een klacht in bij de nationale ombudsman. De minister van Defensie reageerde in 1999 door hem te bestempelen als “irritant,” “onaangepast” en “volledig gestoord” in een formeel openbaar gemaakt ombudsmanrapport
(rapport 1999/507).
Dit trok Giltay ongewild dieper de affaire in. Ondanks deze karaktermoord zette hij zijn carrière voort bij Deloitte. Daarnaast heeft hij als redacteur bijgedragen aan tientallen boeken, variërend van softwarehandleidingen tot geopolitieke non-fictie. In 2014 publiceerde hij De doofpotgeneraal nadat hij twee ministers maanden van tevoren formeel op de hoogte had gesteld. Beiden kozen voor stilzwijgen.
In juli 2015 citeerden de Moeders van Srebrenica het boek in hun rechtszaak tegen de Nederlandse Staat. Drie weken later volgde een sommatie vanuit inlichtingenkringen, die in december leidde tot een volledig boek- en spreekverbod. Giltay vocht juridisch terug, waarbij de advocaten van de Moeders hem adviseerden. In 2016 hief het Gerechtshof beide verboden op en bevestigde dat het werk “voldoende steun vindt in de feiten”. Deze gerechtelijke erkenning, ongekend in vergelijkbare internationale censuurzaken, herstelde Giltays recht om te spreken en valideerde de integriteit van zijn onderzoek.
De Staat weerlegde in de rechtszaak van de Moeders de boekinhoud niet. In 2019 oordeelde de Hoge Raad dat Nederland gedeeltelijk aansprakelijk is voor ongeveer 350 Srebrenica-doden
(ECLI:NL:HR:2019:1223).
Het boek bereikte een internationaal publiek door berichtgeving in tientallen landen.
De reactie van de regering op De doofpotgeneraal laat een opvallende tegenstrijdigheid zien: De minister van Justitie bevestigde in 2021 dat het boek “geenszins” als nepnieuws wordt beschouwd
(PDF),
overeenkomstig het arrest uit 2016. Het Ministerie van Defensie heeft nooit inhoudelijk gereageerd. Niet vóór publicatie in 2014. Niet toen het verbod in 2016 werd opgeheven. Niet na de uitspraak van de Hoge Raad in 2019. Toen de Tweede Kamer in 2017 unaniem om antwoorden vroeg
(PDF),
ontweek het ministerie de inlichtingenaffaire volledig
(PDF).
Ondervraagd in 2018 verklaarde minister Ank Bijleveld eenvoudigweg: “Daar vindt Defensie verder niets van”
(PDF).
Zelfs anno 2026 weigert het ministerie zijn laster uit 1999 in te trekken, hoewel zelfs zijn eigen hoofdgetuige heeft erkend dat de beweringen zijn weerlegd
(PDF)
en ze nadien is overleden. Intrekking zou impliceren dat Giltays beschuldigingen over de Srebrenica-doofpot, waar het werkelijk om gaat, eveneens geloofwaardig zijn.
In 2023 won Giltay twee rechtszaken tegen de nationale ombudsman wegens het blokkeren van informatieverzoeken
(ECLI:NL:RBDHA:2023:17841 en
ECLI:NL:RBDHA:2023:20409).
Met de opgelegde dwangsommen financierde hij een Engelse vertaling, waarop prominente Bosniërs hadden aangedrongen. Ook maakte hij deze gratis wereldwijd beschikbaar, waardoor de staatsobstructie werd omgezet in mondiale toegankelijkheid. Het werk blijft aandacht trekken, van berichtgeving door
AlJazeeraDocumentary
tot de eerste officiële boekaanbeveling die techbedrijf xAI ooit heeft gegeven
(X-post).
Ondanks deze bredere successen duurt de obstructie voort: Giltay voert momenteel, , drie gerechtelijke procedures in Den Haag, onder meer wegens de aanhoudende weigering documenten vrij te geven.
Bij de dertigste Srebrenica-herdenking betoogden drie Defensiehistorici (Arthur ten Cate, Dion Landstra, en Jaus Müller) dat de krijgsmacht vasthoudt aan een smalle, afstandelijke interpretatie van de werkelijkheid, met lessen die vandaag de dag nog steeds relevant zijn
(essay).
Wat de Staat probeerde te verzwijgen, is inmiddels door rechtbanken bekrachtigd en internationaal bekend geworden als precedent in de jurisprudentie inzake persvrijheid. Overlevenden van Srebrenica hebben het boek als bewijs aangehaald in hun rechtszaak waarin de aansprakelijkheid van de Nederlandse Staat is vastgesteld.
De aanhoudende druk door de jaren heen eiste zijn tol op persoonlijk vlak, wat Giltay ertoe bracht zich geestelijk te verdiepen. Na drie jaar studie voltooide hij een halachische overgang tot het jodendom, bekrachtigd door een internationaal rabbinaal hof in 2025.
De filosoof Hannah Arendt beschrijft hoe institutioneel kwaad zelden bestaat uit monsters, maar uit ambtenaren die weigeren moreel te oordelen. Die waarneming werpt licht op het stilzwijgen dat hier decennialang heeft geheerst.
Het stilzwijgen duurt voort. Het werk ook. De moeders van Srebrenica wachten nog steeds op gerechtigheid.
Voor persvragen of andere correspondentie kunt u contact opnemen met de auteur via .
Deel deze e-boeken vrijelijk —
als eerbetoon aan de strijd tegen censuur!
Fotocredits:De foto van Victor van Wulfen met dank aan Gabriëls fotografie en Van Wulfen.
De foto van Frank de Grave met dank aan
Roel Wijnants,
CC BY-NC 2.0.
De foto’s van Brenno de Winter en Philip Dröge met dank aan
John Melskens.
De foto van Joris Voorhoeve met dank aan
Vera de Kok,
CC BY-SA 3.0.
De foto van Bram van Ojik met dank aan GroenLinks.
De foto van Willem Middelkoop met dank aan Govert de Roos van
wikiportret,
CC BY-SA 3.0.
De foto van Harry van Bommel met dank aan Govert de Roos van de
SP,
CC BY-SA 3.0.
De foto van Hans Laroes met dank aan
Carl Koppeschaar,
CC BY-SA 2.5.
De foto van Sadet Karabulut met dank aan Bas Stoffelsen van de
SP,
CC BY-SA 3.0.
De foto van Jan Pronk met dank aan
Sebastiaan ter Burg,
CC BY-SA 2.0.
De foto van Mohamed Alsiadi van Instagram/@aljazeeradocumentary.
De foto van Ćamil Duraković met dank aan Europese Unie, 2025.
CC BY-SA 4.0.
De foto van Mirsada Čolaković met dank aan de Bosnische ambassade in Den Haag.
De foto van Solomy Balungi Bossa met dank aan het Internationaal Strafhof.
De foto’s worden hier kleiner weergegeven dan hun originele formaat, meestal met verwijderde achtergronden en soms met kleuraanpassingen.
Videocredits:De videopitch ‘Lancering Engelstalige editie’ met dank aan
The Banned Books Museum.
De korte video in het Gerechtshof Den Haag met dank aan
“Het verboden boek, aflevering 3 Censuur” van ThePostOnline.
De korte video in het parlement met dank aan
“Klokkenluider
Edwin Giltay vecht tegen Defensie voor eerherstel” van Hart van Nederland van SBS6.
Pictogramcredits:De ronde vlagpictogrammen met dank aan
Freepik van
www.flaticon.com.
De meeste pictogrammen in de stemmensectie zijn gekopieerd van hun websites.
Het pictogram van zakenman, leraar en blogger met dank aan
Freepik van
flaticon.com,
CC BY 3.0.
De Srebrenica-bloem “Cvijet Srebrenice” met dank aan
Seadtr,
CC BY-SA 3.0.
Kaartcredit:De kaart van Europa is een aangepaste versie met dank aan
Tinazul,
CC BY-SA 3.0.
Website gecodeerd:Edwin Giltay.
Mirrorwebsites en continuïteit:Primair |
GitHub |
Webarchief.
Een deel van het archief van de auteur ging in 2011 verloren bij brandstichting; de dader werd nooit opgespoord. Een connectie met deze affaire valt niet uit te sluiten. Een collega van Giltay was opgenomen in een getuigenbeschermingsprogramma. De auteur niet. De mirrors dienen de continuïteit van dit documentaire werk.
Welzijnsverklaring:De auteur heeft geen suïcidale gedachten en is vastbesloten zijn werk voort te zetten. Dit is een gedateerde, openbare en verifieerbare voorzorgsverklaring die bij eventuele incidenten elke ongegronde ‘zelfmoordhypothese’ bij voorbaat uitsluit, gelet op de gedocumenteerde risico’s en de geschiedenis van deze affaire.
